Nhiều bạn mới ra trường ký thỏa thuận thử việc mà chưa hiểu rõ giai đoạn này kéo dài bao lâu. Câu hỏi thời gian thử việc tối đa bao lâu vì thế xuất hiện thường xuyên trong các nhóm sinh viên. Bài viết giải thích các mức thời hạn theo pháp luật hiện hành, mức lương thử việc tối thiểu và vài điểm cần soát trước khi ký.
Tóm tắt nhanh
– Bộ luật Lao động 2019 (Điều 25) chia thời gian thử việc thành 4 mức: tối đa 180 ngày, 60 ngày, 30 ngày và 6 ngày làm việc.
– Mỗi công việc chỉ được thử việc một lần, thời hạn cụ thể do hai bên thỏa thuận trong giới hạn luật cho phép.
– Lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó (Điều 26).
1. Thời gian thử việc tối đa bao lâu theo Bộ luật Lao động 2019
Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 (Bộ luật số 45/2019/QH14), thời gian thử việc do người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận, căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc. Luật không ấn định một con số chung cho mọi trường hợp mà đặt ra mức trần theo từng nhóm vị trí. Điểm quan trọng là chỉ được thử việc một lần đối với một công việc, nên doanh nghiệp không thể kéo dài bằng cách ký thêm một đợt thử việc mới cho cùng vị trí. Hiểu được nguyên tắc này giúp người mới đi làm tự tin hơn khi trao đổi với bộ phận nhân sự.
| Nhóm công việc | Thời gian thử việc tối đa | Ví dụ thường gặp |
|---|---|---|
| Người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp | Không quá 180 ngày | Giám đốc, thành viên hội đồng quản trị |
| Công việc cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên | Không quá 60 ngày | Chuyên viên kế toán, lập trình viên, kỹ sư |
| Công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | Không quá 30 ngày | Kỹ thuật viên, nhân viên hành chính |
| Công việc khác | Không quá 6 ngày làm việc | Lao động phổ thông, phụ việc |
Với phần lớn sinh viên vừa tốt nghiệp đại học hoặc cao đẳng, mức trần áp dụng thường là 60 ngày. Nếu bạn được yêu cầu thử việc ba tháng cho vị trí chuyên viên mới vào nghề, đó là dấu hiệu nên hỏi lại cơ sở của doanh nghiệp.
2. Lương thử việc và quyền lợi người mới cần biết
Theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Nhiều doanh nghiệp vẫn trả đủ mức lương chính thức ngay từ đầu, và thỏa thuận như vậy hoàn toàn hợp pháp vì có lợi hơn cho người lao động. Ngoài con số lương, bạn nên hỏi rõ về giờ làm, phụ cấp ăn trưa, gửi xe và cách tính lương nếu thử việc kéo dài sang tháng sau.
Lưu ý khi ký thỏa thuận thử việc
– Thời hạn thử việc nên được ghi rõ bằng ngày bắt đầu và ngày kết thúc trong văn bản.
– Mức lương thử việc cần được ghi cụ thể bằng con số, không chỉ ghi chung là “theo chính sách công ty”.
– Nếu nhà tuyển dụng đề nghị thử việc lần hai cho cùng vị trí, bạn có quyền từ chối vì luật chỉ cho thử một lần.
Những điểm trên nghe đơn giản nhưng lại là nguồn gốc của nhiều tranh chấp nhỏ giữa người mới và doanh nghiệp. Khi mọi thứ được viết ra giấy, cả hai bên đều dễ đối chiếu lúc đánh giá kết quả.
Thử việc chỉ là một mắt xích trong hành trình tìm chỗ đứng đầu tiên. Nếu bạn còn phân vân nên bắt đầu ở mảng nào, hãy đọc thêm về các hướng đi trong việc làm cho sinh viên mới ra trường để có góc nhìn rộng trước khi chọn nơi thử việc.
3. Kết thúc thử việc diễn ra như thế nào
Khi hết thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả cho người lao động. Nếu đạt yêu cầu, hai bên tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết hoặc ký hợp đồng lao động chính thức. Nếu không đạt, thỏa thuận thử việc chấm dứt. Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền hủy bỏ thỏa thuận mà không cần báo trước và không phải bồi thường, nên người mới cũng có lựa chọn rút lui nếu thấy môi trường không phù hợp.
Những tình huống người mới hay gặp
Thực tế tuyển dụng cho thấy có vài tình huống lặp lại khá thường xuyên với nhân viên mới ra trường:
– Doanh nghiệp không thông báo kết quả mà vẫn để bạn làm tiếp sau khi hết hạn thử việc.
– Mức lương chính thức sau thử việc khác với con số đã trao đổi lúc phỏng vấn.
– Bạn được giao khối lượng việc của nhân viên chính thức nhưng chỉ nhận lương thử việc trong thời gian dài.
Gặp các tình huống này, cách xử lý hợp lý là trao đổi bằng email với bộ phận nhân sự để có văn bản lưu lại. Nếu cần tư vấn thêm, bạn có thể liên hệ phòng Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc tổ chức công đoàn nơi làm việc.
Thử việc là giai đoạn hai bên cùng đánh giá nhau, không phải chỉ doanh nghiệp chấm điểm bạn. Hãy quan sát kỹ cách công ty đối xử với người mới, vì đó là tín hiệu về những năm tiếp theo.
4. Cách tận dụng giai đoạn thử việc
Người mới nên chủ động biến thời gian thử việc thành cơ hội chứng minh năng lực. Ngay tuần đầu, bạn có thể hỏi người quản lý trực tiếp về tiêu chí đánh giá cụ thể để biết mình cần đạt điều gì. Việc ghi chép lại công việc đã làm mỗi tuần giúp bạn có dữ liệu khi trao đổi kết quả cuối kỳ. Đồng thời, hãy quan sát văn hóa và cách làm việc nhóm để tự đánh giá mức độ phù hợp.
Lời khuyên cho người mới đi làm
– Hãy xin bản mô tả công việc (Job Description) và tiêu chí đánh giá thử việc ngay từ ngày đầu.
– Bạn nên gửi báo cáo ngắn mỗi tuần cho quản lý để họ thấy tiến độ và góp ý kịp thời.
– Trước ngày kết thúc, hãy chủ động hẹn buổi trao đổi kết quả thay vì chờ công ty gọi.
Một giai đoạn thử việc được chuẩn bị tốt thường giúp buổi đánh giá cuối kỳ diễn ra nhẹ nhàng hơn. Bạn cũng có thêm cơ sở để đề xuất mức lương chính thức hợp lý.
5. Câu hỏi thường gặp
1. Sinh viên mới ra trường thử việc tối đa mấy tháng?
Nếu vị trí yêu cầu trình độ cao đẳng trở lên, thời gian thử việc không quá 60 ngày. Với vị trí yêu cầu trung cấp hoặc nhân viên nghiệp vụ, mức trần là 30 ngày.
2. Lương thử việc thấp nhất là bao nhiêu?
Lương thử việc ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Hai bên có thể thỏa thuận mức cao hơn, kể cả trả đủ lương chính thức.
3. Doanh nghiệp có được bắt thử việc lại lần hai không?
Không. Bộ luật Lao động 2019 quy định chỉ được thử việc một lần đối với một công việc, nên việc yêu cầu thử việc lại cùng vị trí là không phù hợp quy định.
Tóm lại, câu trả lời cho thời gian thử việc tối đa bao lâu tùy nhóm công việc: 180 ngày cho quản lý doanh nghiệp, 60 ngày cho trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày cho trung cấp và nghiệp vụ, 6 ngày làm việc cho công việc khác. Người mới ra trường nên đọc kỹ văn bản, ghi rõ thời hạn, mức lương và tận dụng giai đoạn này để học hỏi.
Nội dung mang tính tham khảo; điều kiện tuyển dụng và thu nhập thực tế khác nhau tùy doanh nghiệp, vị trí và thời điểm.
Đinh Công Thắng