Đinh Công Thắng · tuyển dụng fresher
Tuần trước một bạn kế toán mới ra trường nhắn tôi: công ty báo thử việc ba tháng, “ai vào cũng vậy”. Bạn hỏi có đúng không. Câu trả lời ngắn là không, nếu vị trí đó yêu cầu bằng cao đẳng trở lên thì trần thử việc là 60 ngày. Ba tháng là quá.
Câu hỏi thời gian thử việc tối đa bao lâu nghe đơn giản, nhưng tôi gặp nó gần như mỗi đợt tuyển fresher. Phần lớn các bạn không thiếu thông tin, chỉ là chưa từng đọc điều luật gốc nên dễ tin con số người khác nói.
I. Bốn mức trần theo Bộ luật Lao động 2019
Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 không đặt một con số chung. Thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận, dựa vào tính chất và độ phức tạp của công việc, nhưng không được vượt các mức sau:
| Loại công việc | Trần thử việc | Hay gặp ở đâu |
|---|---|---|
| Người quản lý doanh nghiệp (theo Luật Doanh nghiệp) | Không quá 180 ngày | Giám đốc, thành viên hội đồng thành viên/hội đồng quản trị |
| Chức danh cần trình độ từ cao đẳng trở lên | Không quá 60 ngày | Kế toán viên, lập trình viên, kỹ sư, chuyên viên marketing |
| Chức danh cần trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | Không quá 30 ngày | Kỹ thuật viên, nhân viên kho, nhân viên hành chính |
| Công việc khác | Không quá 6 ngày làm việc | Phụ việc, lao động phổ thông |
Đa số bạn tốt nghiệp đại học hay cao đẳng rơi vào dòng thứ hai. Lưu ý chữ “chức danh cần trình độ”: thứ được tính là yêu cầu của vị trí, không phải tấm bằng bạn đang cầm. Có bằng đại học mà đi làm nhân viên kho thì trần là 30 ngày, không phải 60.
Thêm hai điểm hay bị bỏ qua. Mỗi công việc chỉ được thử việc một lần, nên chuyện “hết hai tháng chưa đạt, thử thêm một đợt nữa” cho cùng vị trí là không đúng luật. Và nếu hợp đồng lao động dưới một tháng thì không áp dụng thử việc.
II. Lương thử việc và chuyện ghi giấy
Theo Điều 26, lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của chính công việc đó. Nhiều nơi trả đủ luôn từ ngày đầu, cũng hợp lệ vì có lợi cho người lao động.
Cái tôi thấy các bạn hay hớ không nằm ở con số 85%, mà ở chỗ “mức lương của công việc đó” là bao nhiêu thì không ai ghi ra. Thỏa thuận thử việc chỉ viết “lương thử việc theo chính sách công ty” là dạng tôi khuyên hỏi lại ngay. Bạn cần thấy cả hai con số: lương thử việc và lương chính thức sau khi đạt.
Từ bàn tuyển dụng: trước khi ký, tôi hay dặn ứng viên soát ba dòng trên giấy: ngày bắt đầu và ngày kết thúc thử việc (ghi bằng ngày cụ thể, không ghi “khoảng hai tháng”), lương thử việc, lương chính thức. Thiếu dòng nào thì nhắn email hỏi bộ phận nhân sự, giữ lại câu trả lời.
Thử việc chỉ là một chặng nhỏ. Nếu bạn còn đang phân vân nên bắt đầu ở mảng nào hay loại công ty nào, có thể xem qua các hướng đi trong việc làm cho sinh viên mới ra trường trước khi chọn nơi để thử.
III. Hết thử việc thì sao
Điều 27 yêu cầu khi kết thúc thử việc, công ty phải báo kết quả cho người lao động. Đạt thì tiếp tục hợp đồng lao động đã ký hoặc ký hợp đồng chính thức. Không đạt thì chấm dứt thỏa thuận thử việc.
Điểm nhiều bạn không biết: trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền hủy thỏa thuận mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Quyền này là hai chiều. Công ty có thể dừng, bạn cũng có thể rút nếu thấy môi trường không hợp, không cần chờ hết kỳ.
Ba tình huống tôi gặp nhiều nhất ở fresher:
– Hết 60 ngày không ai nói gì, bạn vẫn đi làm tiếp và vẫn nhận lương thử việc.
– Lương chính thức đưa ra thấp hơn con số đã nói lúc phỏng vấn.
– Bạn làm khối lượng như nhân viên chính thức nhưng kỳ thử việc cứ được “gia hạn” bằng lời.
Cả ba đều nên xử lý bằng email, lịch sự và có mốc thời gian. Nói miệng ở hành lang thì một tháng sau không ai nhớ ai nói gì. Nếu trao đổi không xong, có thể hỏi công đoàn nơi làm việc hoặc cơ quan quản lý lao động ở địa phương.
IV. Vài câu tôi hay được hỏi
Hỏi: Em học đại học, công ty ghi thử việc 2 tháng 15 ngày có sao không?
Đáp: Nếu vị trí cần trình độ cao đẳng trở lên thì trần là 60 ngày. Hai tháng mười lăm ngày đã vượt, bạn nên hỏi lại căn cứ.
Hỏi: Đang thử việc mà em có offer khác tốt hơn, nghỉ ngang có bị phạt không?
Đáp: Luật cho phép mỗi bên hủy thỏa thuận thử việc không cần báo trước, không bồi thường. Dù vậy, báo trước vài ngày và bàn giao đàng hoàng vẫn là cách giữ quan hệ, ngành nào cũng nhỏ hơn bạn nghĩ.
Hỏi: Thử việc trượt, công ty có được cho thử lại vị trí đó không?
Đáp: Không. Một công việc chỉ được thử việc một lần. Nếu được chuyển sang vị trí khác hẳn thì là chuyện khác.
Thông tin dựa trên Bộ luật Lao động 2019 đang áp dụng; trường hợp cụ thể của bạn nên hỏi thêm cơ quan lao động hoặc người có chuyên môn pháp lý.